TL kredi kullanım yasaklaması

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu (“BDDK”), 24 Haziran 2022 tarihli ve 10250 sayılı kararı (“Karar”) ile TL cinsinden kredi kullanılarak döviz alımının önüne geçmek amacıyla aşağıda detayları belirtilen koşulları sağlayan şirketlerin 24 Haziran 2022 tarihi itibariyle TL cinsinden nakdi ticari kredi kullanımını herhangi bir süre sınırlaması olmaksızın yasaklamıştır.  

1. Karar kapsamındaki kredi kullanımları

Karar tarihi olan 24 Haziran 2022 tarihinden sonra kullandırılacak vadeli, rotatif, gecelik kredi, kredili mevduat hesabı, kredi kartı olup olmadığına bakılmaksızın TL cinsinden her türlü nakdi ticari kredi Karar kapsamındaki yasağa tabidir.

Rotatif, kredili mevduat hesabı, kurumsal kredi kartları gibi kredi işlemleri yoluyla gerçekleşecek TL nakdi ticari kredi kullandırımları için her ay sonunda yapılacak bakiye artışı hesaplaması yeni kullandırım olarak kabul edilecek ve yeni kredi kullandırımlarından önce bankalar tarafından Karar kapsamında gerekli kontroller yapılacaktır.

2. Karar kapsamında olmayan kredi kullanımları 

Karar tarihinden önce kredi başvurusu yapılarak sözleşmesi akdedilmiş ancak henüz kullandırımı yapılmamış ve yalnızca 27 Haziran 2022 tarihiyle başlayan hafta içinde kullandırımı yapılacak olan spot nitelikli TL cinsinden nakdi ticari krediler Karar kapsamında değerlendirilmeyecek ve yasağa tabi olmayacaktır.

Gayrinakdi krediler nakdi krediye dönüşmediği sürece yasağa tabi olmayacaktır. Bu durumda bankaların Karar tarihi sonrası kullandırılacak gayrinakdi kredilerde de aynı belge ve şartların sağlanmasını aramaları muhtemel olacaktır. Ancak Karar tarihi öncesi kullandırılmış gayrinakdi kredilerin Karar tarihi sonrası nakdi krediye dönüşmesi halinde izlenecek yola ilişkin Karar bir belirlilik getirmemektedir.

Kredilerin Sınıflandırılması ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik madde 7 uyarınca geri ödeme sıkıntısı çeken borçlulara uygulanan ya da Bankacılık Kanununun Geçici 32. madde kapsamındaki kanuni finansal yeniden yapılandırmalar kapsamında Karar tarihinden sonra yeniden yapılandırılan krediler Karar kapsamında değerlendirilmeyecek ve yasağa tabi olmayacaktır. 

3. Karar kapsamında olan şirketler

Karar uyarınca; 

• Mevzuat uyarınca bağımsız denetime tabi; ve
• Yabancı para (“YP”) nakdi varlıklarının TL karşılığı 15 milyon TL’nin üzerinde olan; ve
• YP nakdi varlıkların TL karşılığı aktif toplamından veya son 1 yıllık net satış hasılatından büyük olanının yüzde 10’unu aşan,

şirketler TL kredi kullanım yasağına tabi olacaktır. Şüpheye mahal vermemek adına, yukarıda belirtilen koşullardan hepsinin bir arada sağlanması gerekmekte olup, bir tanesinin dahi sağlanmaması halinde, ilgili şirket yasak kapsamında kabul edilmeyecek ve serbestçe TL nakdi ticari kredi kullanabilecektir.

Bu doğrultuda bankalarca ilk olarak TL nakdi ticari kredi başvurusu yapan şirketlerin bağımsız denetime tabi olup olmadığının tespit edilmesi makul olacaktır. Nitekim bağımsız denetime tabi olmayan şirketler herhangi bir sınırlama olmaksızın TL nakdi ticari kredi kullanabilecektir.

Bağımsız denetime tabi şirketler açısından Karar’da sayılan diğer koşulların sağlanıp sağlanmadığı bağımsız denetimden geçmiş en güncel finansal tablolar üzerinden belirlenecek olup, belirleme konsolide finansal tablo hazırlama yükümlülüğündeki şirketler açısından konsolide, solo hazırlama yükümlülüğündeki şirketler açısından ise solo finansal tablolar üzerinden yapılacaktır. 

İstisna kapsamında olan şirketler

Karar, yukarıda yer alan şartların tümünü bir arada sağlaması sebebiyle TL kredi kullanamayan bunun yanında Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar ve ilgili mevzuat uyarınca YP cinsinden kredi de kullanamayan şirketler açısından, bazı hallerde TL nakdi ticari kredi kullanım yasağına istisna getirmektedir. Bu şirketler, krediye başvurdukları tarihten itibaren başlayan 3 aylık dönem içinde YP yükümlülüklerinin YP varlıklarından fazla olduğunun (“Yabancı Para Net Pozisyon Açığı”) bir bağımsız denetim şirketi tarafından onaylanması ve onay belgesinin bankaya sunulması koşullarıyla Yabancı Para Net Pozisyon Açığı tutarı ile sınırlı olmak üzere TL cinsinden nakdi ticari kredi kullanabileceklerdir. 

4. YP nakdi varlıkların hesaplanması

Karar uyarınca altın, efektif döviz ve bankalardaki döviz mevduatları YP kapsamında sayılmıştır. Bununla birlikte, yurt içi yerleşiklerce YP cinsinden ihraç edilmiş menkul kıymetler ve Eurobond gibi borçlanma araçlarından oluşan diğer parasal varlıklar bu kapsama girmemekte olup, yurt dışı yerleşiklerce YP cinsinden ihraç edilmiş menkul kıymetler ve hisse senetleri ile yurt dışı yerleşiklerle yapılan ters repo gibi diğer parasal varlıklar bu kapsama girmektedir.

YP nakdi varlıkların TL karşılığının hesaplanmasında ise hesaplama tarihine ait Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru kullanılacaktır.

5. TL nakdi ticari kredi kullanımlarına ilişkin bankalara sunulması zorunlu belgeler

Bağımız denetime tabi olmakla beraber Karar’da belirtilen diğer koşulları sağlamayan şirketler TL nakdi ticari kredi kullanabilecek olmakla beraber, bu şirketler tarafından ilgili kredi kullanılmadan önce bankalar tarafından gerekli kontrollerin yapılması amacıyla, aşağıdaki belgelerin bankalara sunulması gerekmektedir:

1. Mevcut YP nakdi varlıkları ile en güncel finansal tablolarına göre aktif toplamını ve son 1 yıllık net satış hasılatının tespitine ilişkin bağımsız denetim kuruluş onaylı belge,
2. Kullanılacak kredinin vadesi boyunca YP nakdi varlıklarının TL karşılığının 15 milyon TL’yi aşmayacağı ya da aşsa bile aktif toplamından ya da son 1 yıllık net satış hasılatından büyük olanın yüzde onunu geçmeyeceğine ilişkin beyan ve taahhüt metni,

• Kredi vadesince her ayın ilk 10 iş günü içinde bankalara sunulacak bir önceki ay sonu bilançosuna göre YP nakdi varlıklarının aktif toplamı ve bir önceki ay sonu itibarıyla son 12 aylık net satış hasılatının güncel değeri.

24 Haziran 2022 tarihinden önce tahsis edilmiş limitler doğrultusunda 24 Haziran 2022 sonrası kullandırılacak rotatif krediler, kredili mevduat hesapları, kurumsal kredi kartları ve gecelik kredilere ilişkin olarak 27 Haziran 2022 tarihiyle başlayan hafta içinde vadesi dolacak, yenilenecek bu tür krediler için ilgili müşterilerin yukarıda belirtilen belgeleri bu ay sonunda yapılacak hesaplamaya kadar ve yalnızca önceki ay sonuna göre bakiye artışı gerçekleşmiş ise tamamlaması gerekmektedir. 

Rotatif, kredili mevduat hesabı veya kurumsal kredi kartları gibi kredi işlemleri yoluyla gerçekleşecek nakdi ticari TL kredi kullandırımlarına ilişkin olarak her ay sonundaki hesaplama tarihinden önceki ay sonuna göre bakiye artışı olması durumunda, ay sonu itibariyle yapılacak bu hesaplamaya kadar ilgili ticari kredi müşterisinin yukarıda (i)’de belirtilen bağımsız denetim kuruluşu onaylı belgeyi bankaya tevsik etmesi gerekmektedir.

Gecelik kredilerde de her ay sonunda yapılacak hesaplama tarihi itibariyle bakiye risk tutarı bulunması durumunda, ay sonu itibariyle yapılacak bu hesaplamaya kadar ilgili ticari kredi müşterisinin yukarıda (i)’de belirtilen bağımsız denetim kuruluşu onaylı belgeyi bankaya tevsik etmesi gerekmektedir. 

6. TL nakdi ticari kredi kullandırımlarında bağımsız denetçi tarafından hazırlanan/onaylanan belgeleri sunma yükümlülüklerinin ertelenmesi

 Karar tarihinden sonra yapılacak kredi başvuru tarihi itibariyle,

• bağımsız denetim kuruluşlarınca YP nakdi varlıkları toplamı henüz tespit edilmemiş; ya da
• bağımsız denetim kuruluşlarınca denetlenmiş güncel finansal tabloları hazır bulunmayan; ya da
• kredi başvuru tarihini izleyen 3 aylık dönem itibariyle Yabancı Para Net Pozisyon Açığı bağımsız denetim kuruluşlarınca henüz tespit edilmemiş

olan şirketler, bağımsız denetim sürecinin başlatıldığını ilgili bankaya belgelendirmesi ve YP nakdi varlıkları toplamının, aktif toplamının, bir önceki ay sonu itibarıyla son 12 aylık net satış hasılatının ve başvuru tarihini izleyen 3 aylık dönem itibariyle Yabancı Para Net Pozisyon Açığının güncel değerini ilgili bankaya beyan etmesi ve bu beyana göre yapılacak değerlendirme çerçevesinde söz konusu şirketin Karar kapsamındaki kredi kullandırım sınırlamasına girmemesi kaydıyla, söz konusu şirketlere TL cinsinden yeni bir nakdi ticari kredi tahsisi yapılması mümkündür.

Her halükarda yukarıda belirtilen eksik belgeler, kredi tahsisinden sonraki 1 ay içerisinde ilgili bankaya sunulmalıdır. Aksi takdirde ilave kredi kullandırımı yapılmayacak ve ilgili husus bankalarca BDDK’ya bildirilecektir.

7. Karar kapsamında bankalara yüklenen yükümlülükler

Karar bankalara, öncelikle bir şirketin Karar kapsamında olup olmadığını kredi kullandırımı öncesi tespit etme ve kredi vadesince teyit etme, Karar’a aykırı kullanımları durdurma ve BDDK’ya bildirme, Karar’ın etkin bir şekilde ve amacına uygun olarak uygulanması için operasyonlarında gerekli özeni gösterme, Karar kapsamında BDDK tarafından talep edilecek raporlamaları doğru ve zamanında yapma ve Karar’ın ruhuna uygun olmayan işlemlerin gerçekleştirildiğini tespit etmeleri halinde BDDK’ya bilgi verme yükümlülüğü yüklemektedir. 

Bu doğrultuda bankalar, şirketlerin Karar kapsamında olup olmadığının tespiti amacıyla şirketlerin bağımsız denetime tabi olup olmadıkları da dahil gerekli tespitleri yapacak, kredi vadesince kredi müşterilerinin finansallarını takip edecek, Karar’da aranan şartlara aykırı bir durum oluşması halinde kredi kullandırım işlemlerini durduracak ve BDDK’yi bilgilendirecek, Karar’da öngörülen sınırlamaları aşmak için yapılacak fiktif işlemlerle borç kaydı yaratan veya muvazaalı işlemlerin yapılmaması için müşterilerini kredi talebi öncesi uyaracak, müşterilerin bu tür işlemleri gerçekleştirip gerçekleştirmediğini kontrol edecek ve böyle bir durumun tespit edilmesi halinde derhal BDDK’ya bilgi vereceklerdir.

Ayrıca, ilgili Karar uyarınca bankalar, mümkün olduğu ölçüde kredinin amacına uygun kullanıldığının tespiti ve takibi için müşterilerinden gerekli her türlü belge ve bilgiyi talep edecek, müşterilerin bu belge ve bilgileri bankaya ibraz etmelerini sağlamak üzere müşterilerinden taahhütname alacak ve/veya sözleşmelerini bilgi belge talebini meşru kılacak şekilde tadil edecek ve iş süreçlerini buna uygun hale getireceklerdir.

Karar ile bankalara yüklenen yükümlülükler kapsamında, Karar’da belirtilen müşterilerden alınacak beyan ve taahhütler için herhangi bir standart form yayımlanmamış olup, bankaların bu beyan ve taahhütlere ilişkin kendi formatlarını oluşturması beklenmektedir. Bunun yanında bankalar tarafından BDDK’ya yapılacak raporlama formatlarının en kısa sürede BDDK tarafından yayınlanacağı Karar’da belirtilmiştir.

Detaylı bilgi için bizlerle iletişime geçebilirsiniz.